• Promieniowanie UV

    <img src="http://www.dynamicband.info/sprzet/uv.jpg" alt="Tekst alternatywny" align="left" hspace="20" width=165" height="165" /

    Promieniowanie ultrafioletowe (UV) stanowi część widma promieniowania elektromagnetycznego mieszczącą się w zakresie długości fali 100-400 nm. Ze względu na zróżnicowany skutek biologiczny dzieli się je na:
    • promieniowanie UV-A – o długości fali 400-315 nm, stanowi 95% całego promieniowania docierającego do Ziemi, penetruje skórę bardzo głęboko, aż do poziomu skóry właściwej, nie wywołuje rumienia, odpowiada za to za rekcje fitotoksyczne i fotoalergiczne, przyczynia się również do starzenia skóry i zmian nowotworowych,
    • promieniowanie UV-B – o długości fali 316-280 nm, wnikają w skórę płytko, głównie do poziomu naskórka, odpowiada za występowanie rumienia popromiennego, może również powodować zaćmę,
    • promieniowanie UV-C – o długości fali powyżej 280 nm.

    Im dłuższa fala tym głębiej wnika w głąb ciała, najsilniej penetrują promienie o długości fali 400 nm.
    Pod wpływem promieniowania UV w organizmie zachodzi szereg reakcji chemicznych powodujących wystąpienie odczynów, fizjologicznych lub patologicznych.

    Odczyny fizjologiczne:
    • odczyn rumieniowo-zapalny – wywołany jest reakcją komórek naskórka na promieniowanie, szczególnie w zakresie UV-B. Odczyn ten narasta w ciągu kilku godzin po zabiegu, osiągając apogeum do 24 h,
    • reakcja barwnikowa – wywołana głównie przez UV-A,
    • uczynnianie w skórze produkcji witaminy D – szczególnie promieniowanie o długości fali 270-280 nm,
    • denaturacja białka komórkowego – jest główna przyczyną bakteriobójczego działania promieniowania UV, obserwowanego w szczególności w zakresie fal 280-280 nm,
    • wpływ na ośrodkowy i autonomiczny układ nerwowy – przy właściwym dawkowaniu promieniowanie UV wpływa uspokajająco na stan psychiczny, obniża ciśnienie krwi oraz stężenie glukozy we krwi.

    Odczyny patologiczne:
    • odczyny fototoksyczne – spowodowane są nadmierną reaktywnością skóry na promieniowanie UV (głównie UV-B), spowodowaną zazwyczaj miejscowym lub ogólnym działaniem niektórych leków lub innych substancji. Zmiany mają postać nadmiernego rumienia popromiennego, pieczenia i zaczerwienienia skóry, niekiedy mogą wystąpić przebarwienia. Odczyn widoczny jest dość szybko, ogranicza się do miejsca naświetlania. Zazwyczaj znika po ok. tygodniu. Reakcje te wywołane są głównie przez promieniowanie UV-A, rzadziej UV-B.
    • odczyny fotoalergiczne – będące następstwem alergii świetlnej, mogą występować także poza miejscem ekspozycji. W ich powstawaniu uczestniczy układ odpornościowy. Odczyn, pod postacią wysypki alergicznej, objawia się dość późno, niekiedy dopiero w czasie kolejnej ekspozycji na słońce. Reakcje tego typu wywołane są przez promienie UV-A.


    Niektóre z substancji uczulających:
    • leki – barbiturany, sulfonamidy, niesteroidowe środki przeciwzapalne, antybiotyki z grupy tetracyklin, leki moczopędne, antykoncepcyjne, niektóre środki przeciwdepresyjne i uspokajające, pochodne kwasu benzoesowego, pochodne retinoidów zawarte w maściach i lekach doustnych,
    • kosmetyki – pochodne retinolu, kwasy hydroksylowe (AHA, BHA), środki przeciwbakteryjne w mydłach i dezodorantach, niektóre substancje zapachowe jak piżmo, olejek lawendowy, cedrowy, waniliowy, sandałowy, bergamotowy,
    • zioła – ziele dziurawca, psolareny występujące w niektórych roślinach,
    • niektóre słodziki, np. cyklamat.

    Istotnym problemem w terapii promieniami UV jest zmienna reaktywność skóry na promieniowanie. U zdrowych osób zależy ona od:
    • naturalnego zabarwienia skóry,
    • grubości naskórka,
    • wieku,
    • składu widma UV,
    • ewentualnego współdziałania IR.

    Miarą tej reaktywności jest, ustalona indywidualnie dla każdego pacjenta i danego promiennika, minimalna dawka rumieniowa (MED). Jest to czas ekspozycji na promieniowanie UV, przy odległości ciała 50 cm od promiennika, przy którym na skórze, nie eksponowanej wcześniej na promieniowanie, pojawia się rumień, znikający po 24 h.
    Próbę przeprowadza się zazwyczaj na wewnętrznej stronie przedramienia. W tym celu wykorzystuje się przesłonę z otworami o średnicy kilku cm&#178;, z których każda naświetlana jest 15 s, dłużej niż poprzednia. Po 24 h należy sprawdzić odczyn, pole znamionujące czas MED jest polem, na którym rumień zniknął i sąsiaduje z polem, na którym jest jeszcze widoczny.
    W sytuacji, gdy znamy wartość MED, dla odległości 50 cm, możemy ją łatwo policzyć dla innych odległości. W tym celu należy posłużyć się wzorem:
    X= (odległość pożądana/50) &#178; x MED

    Wskazania do promieniowania UV:

    • łysienie plackowate i łojotokowe,
    • trądzik pospolity,
    • trądzik różowaty,
    • gruźlica skóry,
    • czyraczność,
    • owrzodzenia żylne podudzi,
    • grzybica skóry,
    • umiejscowione stany zapalne tkanki podskórnej,
    • łuszczyca,
    • bielactwo nabyte,
    • profilaktyka i leczenie krzywicy.

    Przeciwwskazania:
    • wszystkie stany mogące wywołać odczyn fitotoksyczny lub fotoalergiczny,
    • porfiria,
    • stosowanie leków o właściwościach fotodynamizujących,
    • znaczne uszkodzenia mikrokrążenia skóry,
    • cukrzyca,
    • znaczne zmiany troficzne skóry, np. w przebiegu zaawansowanych żylaków podudzi,
    • tężyczka,
    • albinizm,
    • choroby nowotworowe,
    • choroba niedokrwienna serca i mózgu,
    • niewydolność krążenia,
    • padaczka,
    • nadciśnienie tętnicze powyżej II stopnia wg WHO,
    • ostre choroby zakaźne i reumatyczne,
    • gruźlica płuc,
    • czynna choroba wrzodowa żołądka.